logo  
Biuletyn Księgarnia Konserwatorzy Dokumenty Wydarzenia Forum
    tytuł zasady archiwum      
               
   
  Zasady opracowania publikacji naukowej – instrukcja dla autorów i tłumaczy
za: EASE Guidelines for Authors and Translators of Scientific Articles to be Published in English, June 2010
 


Na łamach Biuletynu publikowane są materiały w trzech działach: artykuły, komunikaty, eseje i sprawozdania.
Artykuły to recenzowane publikacje naukowe.

Publikacja naukowa jest to opracowanie spełniające określone kryteria poprawności, opisujące oryginalne badania naukowe i wynikające z nich wnioski, lub zbierające w formie przeglądu wnioski z wcześniej opublikowanych prac. Wyróżnia się trzy rodzaje publikacji:

  • źródłowe - które opisują badania własne,
  • przeglądowe - które zbierają i konfrontują z sobą wnioski z wielu publikacji źródłowych w celu usystematyzowania pewnego obszaru badań,
  • polemiczne - które odnoszą się do wcześniejszych publikacji, kwestionując część zawartych w nich wniosków, lub wiarygodność opisu zawartych w nich Badaniach własnych.

Publikacja źródłowa składa się z następujących, stałych działów:
  • Tytułu
  • Lista autorów
  • Abstrakt
  • Listy słów kluczowych
  • Lista skrótów
  • Wstępu
  • Metodyka
  • Wyniki
  • Dyskusja
  • Podziękowania
  • Bibliografia

Komunikaty źródłowe, skrócony do minimum opisu wstępnych badań, które są w toku. Komunikaty nie posiadają zwykle wstępu i podsumowania lecz tylko opis badań i ich krótką dyskusję.

Publikacja przeglądowa różni się od publikacji źródłowej brakiem opisu przeprowadzonych badań, a zamiast dyskusji wyników są kolejne rozdziały opisujące zestawione z sobą wnioski z innych publikacji. W podsumowaniu publikacji przeglądowej autor zamieszcza własne przemyślenia wynikające z zebranego materiału. Pozostałe działy publikacji przeglądowej wyglądają tak samo jak publikacji oryginalnej.

Publikacje polemiczne, przyjmują zwykle formę listu, który przypomina swoją strukturą komunikaty źródłowe. W publikacji polemicznej nie musi jednak znajdować się opis przeprowadzonych badań, lecz mogą się tam znajdować tylko krytyczne uwagi na temat metodologii badań i wniosków zawartych w innej publikacji.


DZIAŁY

Publikacja źródłowa zawiera następujące części: tytuł, lista autorów, abstrakt, lista słów kluczowych, lista skrótów, wstęp, metodyka, wyniki, dyskusja, podziękowanie, bibliografia.

Tytuł
powinien odzwierciedlać zawartość artykułu i być jednoznaczny oraz zrozumiały dla specjalistów z innych dziedzin.

Lista autorów
czyli wszystkich osób, które znacząco przyczyniły się do planowania badań, zbierania danych lub interpretacji wyników oraz pisały artykuł lub poprawiały go pod względem merytorycznym oraz zatwierdziły jego ostateczną wersję. Oprócz nazwisk autorów, trzeba podać nazwy instytucji, w których są lub byli oni zatrudnieni (w trakcie badań) oraz aktualny adres autora do korespondencji. Należy podać redakcji adresy e-mail wszystkich autorów, aby mogli oni łatwo zatwierdzić ostateczną wersję artykułu.

Abstrakt
pokrótce wyjaśnia, dlaczego przeprowadzono badania (TŁO), na jakie pytania szukano odpowiedzi (CELE), w jaki sposób przeprowadzono badania (METODYKA), co stwierdzono (WYNIKI: najważniejsze dane, zależności) oraz jak to zinterpretowano i jakie wyciągnięto wnioski z przeprowadzonych badań (WNIOSKI). Abstrakt musi odzwierciedlać zawartość artykułu, z użyciem wszystkich słów kluczowych, gdyż dla większości czytelników jest on głównym źródłem informacji o przeprowadzonych badaniach. W publikacji oryginalnej (czyli artykule przedstawiającym wcześniej niepublikowane wyniki badań) stosuje się abstrakty informujące, zawierające konkretne wyniki. Tylko w artykułach przeglądowych, meta analizach oraz innych artykułach o szerokiej tematyce stosuje się abstrakty opisowe, tzn. wymieniające najważniejsze poruszane tematy, bez konkretnych wyników. W abstrakcie nie zamieszcza się odnośników do tabel i rycin, gdyż abstrakty są publikowane także w oderwaniu od artykułu. Nie zezwala się też na cytowanie literatury w abstrakcie (chyba że jest to absolutnie konieczne, ale wtedy trzeba w nawiasie podać szczegółowe informacje: autora, tytuł, rok itd.). Należy sprawdzić, czy wszystkie informacje zawarte w abstrakcie pojawiają się także w głównej części artykułu. Abstrakt winien zawierać się w około 300 słowach.

Lista słów kluczowych
ułatwia odnalezienie artykułu w naukowych bazach danych. Powinna zawierać wszystkie terminy naukowe ściśle związane z tematem artykułu, a których brakuje w tytule i abstrakcie. Zasadniczo należy dobierać specyficzne słowa kluczowe. Bardziej ogólne terminy dodaje się, gdy badania mają znaczenie interdyscyplinarne.

Lista skrótów
definiuje wszystkie skróty użyte w artykule, z wyjątkiem tych, które są oczywiste dla osób niebędących specjalistami w danej dziedzinie.

Wstęp
krótkie omówienie obecnego stanu wiedzy w zakresie dotyczącym tematu publikacji i wyjaśnienia powodów podjęcia omawianych badań. Wyjaśnia, dlaczego trzeba było przeprowadzić te badania oraz na jakie szczegółowe pytanie (lub pytania) szukano odpowiedzi. Zaczynając od bardziej ogólnych kwestii, stopniowo zawęża się temat do konkretnych zagadnień badawczych analizowanych w artykule.

Metodyka
Opisu przeprowadzonych badań napisany tak, aby inni badacze mogli te badania powtórzyć i ew. zweryfikować. Szczegółowy opis, w jaki sposób przeprowadzono badania (np. obiekt badań, zastosowane metody zbierania danych, kryteria, pochodzenie analizowanego materiału, wielkość próby, liczba pomiarów, aparatura, analiza danych, testy statystyczne oraz oprogramowanie). Trzeba wziąć pod uwagę wszystkie czynniki, które mogły wpłynąć na uzyskane wyniki. Jeśli powołujemy się na metodę opisaną w publikacji, która jest trudno dostępna lub napisana w języku innym niż angielski, należy ją szczegółowo omówić w swoim artykule.

Wyniki
omówienie nowych wyników badań i relacji między nimi. Dane wcześniej publikowane nie powinny być uwzględniane w tym rozdziale. Wszystkie tabele i ryciny powinny być wymienione w głównej części artykułu i ponumerowane w takiej kolejności, w jakiej się tam pojawiają. Trzeba upewnić się, czy zastosowano właściwą analizę statystyczną. Nie wolno fabrykować ani zniekształcać danych, ani pomijać ważnych danych. Nie wolno też manipulować obrazami graficznymi, by wywołać błędne wrażenie na czytelnikach. Takie manipulowanie danymi może być uznane za fałszerstwo naukowe.

Dyskusja
obszerny opis przyjętej metodologii badań, syntezę otrzymanych wyników i wniosków wynikających z tych wyników. Przedstawia uzyskane odpowiedzi na analizowane pytania badawcze (wyszczególnione na końcu wstępu) oraz porównuje te nowe wyniki z opublikowanymi wcześniej danymi, w maksymalnie obiektywny sposób. Należy rozważyć możliwe ograniczenia omawianych danych oraz uwypuklić swoje najważniejsze wyniki. Na końcu dyskusji lub w oddzielnym rozdziale podkreśla się swoje najważniejsze wnioski oraz praktyczne znaczenie przedstawionych badań.

Podziękowania
należy wspomnieć wszystkie osoby, które znacząco przyczyniły się do badań, ale nie mogą być uznane za autorów, a także wymienić wszystkie źródła finansowania wg zalecanego przykładu: „Praca ta była wspierana przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego [grant nr: xxxx]”. Jeśli nie uzyskano specjalnych funduszy, należy użyć następującego sformułowania: „Praca ta nie była wspierana z żadnego z funduszy publicznych, komercyjnych, czy instytucji typu non-profit”. Trzeba ujawnić inne konflikty interesów, jeśli takowe istnieją, np. finansowe lub osobiste związki z producentem lub z organizacją, która odniesie korzyść z tego artykułu. Chcąc reprodukować materiały publikowane wcześniej (np. ryciny), trzeba najpierw poprosić o zgodę właściciela praw autorskich oraz wspomnieć o nim w opisie ilustracji lub w podziękowaniach. Jeśli badaczom pomagał specjalista językowy (np. redaktor autorski lub tłumacz), statystyk, ankieterzy itd., to dla jasności należy napisać o nich w podziękowaniach, ale dodać przy tym, że nie są oni odpowiedzialni za ostateczną wersję artykułu.

Bibliografia
lista dokładnych odnośników do prac, które zostały zacytowane lub wspomniane w publikacji. Trzeba upewnić się, czy wymieniono źródła wszystkich ważnych informacji zaczerpniętych z innych publikacji. Bibliografia musi zawierać wszystkie dane niezbędne do odszukania ich w bibliotece lub w Internecie. W przypadku publikacji w języku innym niż angielski, podaje się oryginalny tytuł (w transkrypcji zgodnej z zasadami angielskimi, jeśli transkrypcja jest konieczna), a następnie jego tłumaczenie na angielski w nawiasie kwadratowym. Należy unikać cytowania niedostępnych źródeł. Danych niepublikowanych nie podaje się w bibliografii. Jeśli wspomnienie o nich jest konieczne, trzeba podać ich źródło w głównej części artykułu oraz uzyskać zgodę autora tych danych na ich cytowanie.


PRAWA AUTORSKIE

Tytuł, adresy i nazwiska autorów, słowa kluczowe i abstrakty stanowią tradycyjnie własność publiczną, tj. są nieodpłatnie udostępniane przez wydawców czasopism naukowych wszystkim zainteresowanym, co umożliwia m.in. tworzenie baz danych publikacji. Pozostała część publikacji stanowi własność wydawcy czasopisma i nie wolno jej bezpłatnie rozpowszechniać. Dostęp do pełnych tekstów jest zazwyczaj związany z opłatami, które muszą wnosić albo biblioteki gromadzące czasopisma naukowe, albo sami potencjalni czytelnicy.

MATERIAŁY

Redakcja dokonuje korekty redakcyjnej nadesłanych materiałów, a w przypadku artykułów podejmuje procedurę recenzowania przez niezależnych naukowców. Po korekcie, recenzji i adjustacji, a przed drukiem opracowanie przekazywane jest autorom do autoryzacji.

Redakcja przyjmuje materiały w formie elektronicznej:
teksty w formacie DOC, TXT;
ilustracje w formacie JPG lub TIF (rozdzielczość 300 dpi, tryb CMYK).